AKIL NE MENEMDİR

Girizgah olarak belirtmek gerekirse akıl mefhumu tarihin hiçbir döneminde modern/post modern zamanlarda olduğu kadar tahkir edilmemiş ve dışlanmamıştır. Her şeyin akışkan ve anlamsız hale geldiği/getirildiği bu zaman dilimi bir anlamda bizi aklın sefaleti ya da iflası diyebileceğimiz bir olguyla karşı karşıya bırakmaktadır. Burada aklın ne menem bir şey olduğunu açıklamak gerekirse irfan okulunun hocasıCafer es Sadık’ın bir tespiti bizim için iyi bir yol işareti olabilir. Cafer es Sadığın düşüncesine göre; ”Akıl insanın içindeki peygamber, peygamber ise insanın dışındaki akıldır.”Bu bağlamda yol gösteren, hedefe vardıran bir işleve sahip olması bağlamında aklın önemli bir unsur olduğunu belirtmek gerekir.

Konunun daha iyi anlaşılması için etimolojik ve epistemolojik olarak ele aldığımızda akıl kavramı; Arapça a-k-l kökünden gelmektedir. Düşünce, anlama, kavrama yetisi, yol gösteren, nesneler, duygular ve düşünceler arasında bağ kurma işlevine yarayan yeti gibi farklı anlamlara haiz bir öneme sahiptir. Nitekim vahiy geleneğinin son halkası olarak indirilen Kur’an-ı kerimde ve Kur’anın indirildiği dile has ifadelerde, akıl ve işlevlerine dair farklı form ve kalıplarda birçok vurgu söz konusudur. Bu aynı zamanda kültürün taşıyıcısı olan dilin de konunun önemli bir bileşeni olduğunu gösterir. Kavram köken olarak arap diline ait olduğu için bazı farklı türevlerini ele almak maksadımızı ifade etmekte faydalı olacaktır.

Arap dilinde;

 Akıl: Engellemek, kaçındırmak, ahmaklığın karşıtı, bağlamak olarak kullanılmıştır.

Örneğin; “Deveyi bağladım”(Akeltü’l-Bai’r) devenin ayaklarıbir araya bağlandığında kullanılır.

Akil:(akıllı kimse)kendini heva ve heveslerinden koruyan. Nefsine sahip çıkan kimse,

Nuha: nehiyenin çoğuludur çirkin işlerden uzaklaştıran (akıl)anlamına gelir.

Hica: hatalara karşı uyanık olma durumu

Fuad: yanma tutuşma anlamına gelen bu kelime vicdani duyumsamayı kapsar.

Fikir: temelde bir şey üzerinde kafa yormayı ifade eder.

Görüldüğü gibi bu kavramlar hem bir iş,oluş ve hareket bildirmekte hem de değerle ve iyi olanla irtibatlı ahlaki bir davranış biçimine işaret etmektedir. Belirtmek gerekir ki Kur’anda akıl kavramı  işlevsel ve fiil bildirir olarak kullanılmış. Pasif ve satatik değil aktif ve dönüştürücü bir role sahip olarak yer almıştır.

Bizim için burada önem arz eden husus yunus süresinde vurgulanan; “Allah’ın, aklını  kullanmayanları pisliğe mahkum etmesi” durumudur. Buradaki vurgu zımnen: Aklınıkullanmadan hareket edenlerin kokuşmuş ve çürümüş bir hayatı yaşamaya ve onur kırıcı iğrenç musibetlere maruz kalmasını ifade etmektedir. Aslında vahye göre aklınıkullanmamak tüm sapma ve iğrenç iptilaların nedeni olarak ele alınmaktadır. Burada vahyin amacının aklı korumaya yönelik ve insanın kendi düşüncesizliği sonucu pisliğe ve onur kırıcı musibetlere mahkum olmasını engellemeye yönelik bir girişim olduğunu görmekteyiz. Anlamın buharlaştığı, anlamsızlığın bir tür yaşam biçimine dönüştürüldüğü hazzın ve hızın dünyasında duygu ve güdülerin esiri olmamak, kalpten ve nefisten gürül gürül akan ve insanı felakete sürükleyen, gözüne karanlık perdeler indiren, kulağına yalancınotalar üfüren ve diline tahrip gücü yüksek kelimeler dokuyan her türlü saptırıcı gücün tahakkümünü kıran unsurun akıl olması bu bağlamda su götürmez bir gerçeklik ve hakikat olduğu aşikardır.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Ramazan Yıldırımçakar - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Van Havadis Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Van Havadis hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Van Havadis editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Van Havadis değil haberi geçen ajanstır.



Van Markaları

Van Havadis, Van ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (432) 214 30 30
Reklam bilgi

Anket Vanspor'un içinde bulunduğu durumdan memnun musunuz?