Taliban nedir? Taliban kimdir, kim kurdu?

Taliban'ın başkent Kabil'i ele geçirmesi ile vatandaşlar Taliban nedir? Taliban kimdir, kim kurdu? sorularını araştırıyor. İşte detaylar..

Taliban'ın başkent Kabil'i ele geçirmesi ile vatandaşlar Taliban nedir? Taliban kimdir, kim kurdu? sorularını araştırıyor. İşte detaylar..

TALİBAN NEDİR?

Taliban, Arapça bir kelime olup Talebe kelimesinden türemiştir. Tam anlamı ise "Öğrenciler" demektir. Afganistan topraklarında yaklaşık 40 yıldır hüküm süren örgütün temelini ülkedeki Peştun etnik grubu oluşturuyor. Bu nedenle örgüt arasında resmi olarak konuşulan dil de Peştunca'dır. 

TALİBAN KİMDİR? TALİBAN'I KİM KURDU?

Taliban örgütü Sovyet işgalinin sona ermesinin ardından iç savaşların ülkeyi kasıp kavurduğu, savaş ağalarının kendi bölgelerinde derebeylik tarzı hüküm sürdüğü, yolsuzlukların, infazların ve rüşvetin ayyuka çıktığı bir dönemde ortayla çıktı.

Taliban örgütü ülkenin güneyinde Molla Ömer Ahund liderliğinde yaklaşık 50 medrese öğrencisiyle birlikte 1994'te kuruldu. Aslen Kandaharlı olan Molla Ömer, bir süre Pakistan'da ardından da Kandahar'ın kuzeyindeki Meyvend ilçesinde medrese eğitimi aldı. Sovyet işgaline karşı ABD'nin de desteğini alarak savaştı.

Gelenekçi bir yapıya sahip Afgan toplumu içerisinde hızla taraftar toplayan ve yükselen grup, amacını, Sovyet savaşı ve akabinde patlak veren iç savaşlar sırasında ortaya çıkan savaş ağalarından kurtulmak olarak tanımladı. Kuruluş felsefesini de Afganistan'da İslam'a dayalı bir yönetim getirmek olarak tanımladı.

Kurulduktan birkaç ay sonra çoğunluğu medrese ve şeriat okulu öğrencileri olmak üzere savaşçı sayısı 20 bini buldu. Kısa süre sonra Pakistanlı Peştun etnik kökenden Mevlana Samiul Hak liderliğindeki Darul Ulum Hakkaniye medresesi öğrencilerinin önemli bir kesimi de yine örgüte dahil oldu. Öğrenciler hareketinin mensuplarının çoğu ülkenin güneyindeki Peştun kökenli kişilerden ve Pakistan'daki medreselerde eğitim gören mülteci ailelerin çocuklarından oluştu.

Analistlere göre, örgütün kuruluşundan itibaren en büyük destekçisi ve yol göstericisi Pakistan istihbarat teşkilatı (ISI) oldu. Uzmanlar, hem askeri eğitimin hem de maddi desteğin doğrudan ISI tarafından sağlandığını savunuyor.

Kuruluşundan kısa süre sonra, Afganistan'ın ikinci büyük kenti Kandahar hedef alındı. Taliban 3 Kasım 1994'te ciddi bir direnişle karşılaşmadan Pakistan sınırındaki kentin kontrolünü ele geçirdi. Bu aynı zamanda zayıf durumdaki Kabil merkezi hükümetine de ilk darbe oldu. Taliban, 1995 yılında ülke genelinde 12 kentte kontrolü sağladı. Yolsuzluklara ve rüşvete savaş açan grubun popülaritesi günden güne arttı. Ele geçirdiği şehirlerde kanunsuzluklar ortadan kaldırılmaya ve emniyet tesis edilmeye başlandı.

Ülkenin güneyindeki Peştun nüfusun yoğunlukta yaşadığı kentleri ciddi bir direniş görmeden bünyesine katan Taliban, 1995'te Kabil'e dayandı. Başkentin kontrolünü ele geçirebilmek için Kabil'i 3 ayrı koldan bombaladı. Ancak Sovyetler Birliği'ne karşı verdiği direnişle adını duyuran Ahmet Şah Mesut liderliğindeki güçler Taliban'ı burada ağır bir yenilgiye uğrattı.

Pakistan'dan ve bazı Körfez ülkelerinden para ve silah desteği aldığı belirtilen Taliban, 1996 yılının eylül ayında Kabil'e saldırmak üzere hazırlık yaptı. Kanlı sokak savaşına girmek istemeyen Tacik komutan Ahmet Şah Mesut, kendine bağlı tüm güçleri 26 Eylül 1996'da Kabil'den çekti.

Otorite boşluğundan faydalanan Taliban savaşçıları 27 Eylül 1996'da Kabil'e girdi. İlk olarak BM binasına sığınan eski Devlet Başkanı Muhammed Necibullah Ahmedzay ile kardeşi Şahpur Ahmedzay idam edildi.


Başkentin ele geçirilmesi zamanına kadar milis bir yapı olan Taliban, bu tarihten itibaren kendi hükümetini kurduğunu açıkladı. Adını Afganistan İslam Emirliği, kurucu lider Molla Ömer'i de Emirel Müminin (Müminlerin emiri) olarak ilan etti. Bayrak değiştirildi. Molla Ömer adına camilerde hutbe okundu. Pakistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan, Taliban'ı resmen tanıdı.

Taliban, 2001 yılında ABD tarafından düzenlenen işgal saldırısından sonra ülkenin şehirlerini terk ederek dağlara çekilmişti. Molla Ömer, ABD'ye karşı gerilla savaşını başlattıklarını açıklamıştı. Taliban'ın savaşı 2013 yılına kadar Molla Ömer liderliğinde devam etti. Molla Ömer 2013 yılında Pakistan'da hastalık nedeniyle hayatını kaybetti. Onun yerine geçen yeni liderler de aynı şekilde direnişi organize etmeye devam etti. 

Taliban 15 Ağustos 2021 Pazarg ünü itibariyle Afganistan'ın başkenti Kâbil'i de alarak ülkenin bütün şehirlerinde hakimiyetini sağladı. Taliban'ın ilerleyişini sağlayan hamle ise Şubat 2020'de ABD ile yapılan "Barış Anlaşması" olmuştu. ABD, Taliban ile yaptığı anlaşma kapsamında 2021 yılında ülkeden ayrılmaya başladı. ABD'nin ayrılmasıyla, mevcut hükümeti tanımadığını belirten Taliban, ülke yönetimini ele geçirmeye başlamıştı.

16 Ağu 2021 - 16:45 - Biyografi


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Van Havadis Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Van Havadis hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Van Havadis editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Van Havadis değil haberi geçen ajanstır.



Van Markaları

Van Havadis, Van ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (432) 214 30 30
Reklam bilgi


Anket Vanspor'un içinde bulunduğu durumdan memnun musunuz?